TÜBİTAK 2209-A başvuruları 11 Kasım 2026 Çarşamba saat 17.30’da kapanıyor. Danışmanının onayı da bu saate kadar sistemde olmalı. Yani aslında son günün 11 Kasım değil, danışmanının başvurunu okuyup onaylayabileceği son gün. Hâlâ başvurmadıysan ya da yarım bıraktıysan bu liste tam sana göre.

Bu yazıdaki her bilgiyi TÜBİTAK’ın resmî sayfalarından ve 2026 çağrı duyurusundan kontrol ettik. Bağlantılar yazının sonunda.

2209-A nedir, kimler başvurabilir?

2209-A, lisans ve ön lisans öğrencilerinin bir akademik danışmanla yürüttüğü araştırma projelerine verilen destek. Kısaca bilmen gerekenler:

• Destek: En fazla 12.000 TL, en çok 12 ay.
• Sınıf ve not ortalaması şartı yok. Birinci sınıfsan da başvurabilirsin.
• Açıköğretim ve hazırlık sınıfı öğrencileri yürütücü ya da proje ortağı olamıyor.
• Tek başına ya da ekip olarak başvurabilirsin. Ekipte senin dışında en fazla 4 kişi olabilir.
• Bu dönemde yalnızca bir başvuru yapabilirsin. Devam eden bir 2209-A ya da 2209-B projesinde yer alıyorsan başvuramazsın.
• Danışmanın aynı dönemde en fazla 5 projeye danışmanlık yapabiliyor. Hocanın kotası dolmuş olabilir; bunu baştan sor.

Takvim

• 7 Ekim – 11 Kasım 2026, 17.30: Öğrenci başvurusu ve danışman onayı
• 16 – 23 Kasım 2026: Üniversitenin kurum yetkilisinin e-imzası
• Sonuçlar: TÜBİTAK henüz bir tarih açıklamadı. Sonuçlar e-BİDEB sisteminden duyurulacak.

Üniversiteler e-imza için kendi iç son tarihlerini koyabiliyor. Üniversitenin proje destek ofisinin duyurularına da bak.

Son hafta kontrol listesi

1. Hesapların hazır mı?

• Başvuru TYBS üzerinden yapılıyor. Posta ya da e-postayla gönderilen belgeler değerlendirilmiyor.
• ARBİS kaydın eksiksiz ve güncel olmalı. Ekipteki herkes için aynı şey geçerli.
• Öğrenim bilgilerin YÖKSİS’ten kontrol ediliyor. Kayıt durumunda bir sorun varsa şimdi öğrenci işleriyle konuş.
• Girdiğin IBAN senin adına olmalı.

2. Önerin sistemin istediği uzunlukta mı?

Ayrı bir dosya yüklemiyorsun. Araştırma önerin, TYBS ekranlarına yazdıklarından otomatik oluşuyor. Ön incelemede elenmemek için şu sınırlara dikkat et:

• Özet: 25 ile 450 kelime arası. En son yazmanı öneriyoruz.
• Konunun önemi, Amaç ve hedefler, Yöntem: Her biri en az 350 karakter.
• Çalışma takvimi: En fazla 12 ay. Literatür taraması, rapor yazımı, malzeme alımı ve sonuçların paylaşımı ayrı iş adımı olarak yazılamıyor. İş adımlarının başarı ölçütleri toplamı 100 olmalı.
• Kaynakça: Metinde atıf yapmadığın kaynak listede olamaz. DOI’si olan her kaynağın DOI’sini eklemek zorunlu.

3. Puanı nereden alacağını biliyor musun?

Değerlendirmede ağırlıklar şöyle:

• Bilimsel nitelik: %35. Literatürdeki boşluğu, araştırma sorunu ve hipotezini açıkça yaz.
• Yöntem: %25. Ne yapacağını, nasıl ölçeceğini ve hangi analizi kullanacağını somut anlat. Yöntemi çalışma takvimine bağla.
• Proje yönetimi: %20. İş adımları gerçekçi mi? İşler aksarsa B planın var mı?
• Yaygın etki: %20. Projenin çıktıları ne olacak? Ölçülebilir hedefler koy.

Konun TÜBİTAK’ın öncelikli alanlarından biriyle ya da kalkınma planıyla ilişkiliyse “Konunun önemi” bölümünde bunu belirt.

4. Bütçen kurallara uygun mu?

• Desteklenen giderler: Makine ve teçhizat, sarf malzemesi, seyahat, hizmet alımı.
• Desteklenmeyen giderler: Kongre ve konferans katılımı, yayın, patent, konaklama, yeme-içme. Harcırah ödenmiyor.

5. Gözden kaçan küçük ama eleyen detaylar

• Metinde bir kurum, firma ya da ticari markayı öne çıkarma.
• Görseller yalnızca .jpg, .jpeg ya da .png olmalı. Tablolar sayfa kenarını aşmamalı.
• Kaydetmeden önce “Proje Önerisini Önizle”ye bas. Önizlemede bir bölüm boş görünüyorsa metni biçimlendirmeden temizleyip yeniden yapıştır.
• Projen etik kurul izni gerektiriyorsa (anket, insan ya da hayvan çalışması) izin belgesi yüklenmeden proje başlamıyor. Hocana bunu şimdiden sor.
• Yapay zekâ araçlarından yararlandıysan TÜBİTAK’ın üretken yapay zekâ rehberine uymak zorundasın. Metnin doğruluğundan sen ve danışmanın sorumlusunuz.

6. Danışmanına zaman bıraktın mı?

Başvurunu sisteme gönderdiğinde danışmanının onayına düşüyor. Danışman düzeltme isterse başvuru sana geri geliyor, düzeltip yeniden gönderiyorsun. Bu gidiş geliş bir iki gün sürebilir. Başvurunu en geç 9 Kasım’da danışmanına göndermeye çalış.

2209-A mı, 2209-B mi?

Projen bir şirketle birlikte yürüyorsa 2209-B‘ye bak. 2209-B’de akademik danışmanın yanında bir sanayi danışmanı da gerekiyor. Sanayi danışmanının Ar-Ge ya da tasarım merkezi olan bir şirkette, teknoparkta, organize sanayi bölgesinde ya da daha önce TÜBİTAK projesi tamamlamış bir şirkette çalışması gerekiyor. Destek en fazla 16.000 TL. Takvim 2209-A ile aynı.

Takıldığın yer olursa

TÜBİTAK’a bideb2209a@tubitak.gov.tr adresinden ya da 444 66 90 numaralı hattan ulaşabilirsin. Üniversitenin proje destek ofisi de başvuru döneminde öğrencilere yardım ediyor.

Kaynaklar

• TÜBİTAK 2209-A başvuru tarihleri
• TÜBİTAK 2209-A kimler başvurabilir
• TÜBİTAK 2209-A önemli hususlar
• 2209-A 2026 yılı çağrı duyurusu (PDF)
• 2209-A başvuru içeriği bilgi notu (PDF)
• TÜBİTAK 2209-B program sayfası

Atatürk’ü cephede, kürsüde, sofrada çok gördük. Ama hayatının büyük bir kısmı bir kitabın başında geçti. Bugün başta Çankaya ve Anıtkabir olmak üzere dört ayrı yerde onun okuduğu, altını çizdiği, kenarına not düştüğü 3.997 kitap korunuyor. Bu kitapların hepsini okumak bir ömür alır. Biz senin için 12’sini seçtik: hem Atatürk’ün düşünce dünyasını anlamana yardım eden, hem de bugün okuyunca sana bir şey katacak olanları.

Listedeki her kitabın Atatürk’ün kitaplığında olduğunu ve okunduğunu gösteren bir kaynak var. Kaynaklarını yazının sonunda bulabilirsin. Yaygın listelerde geçen ama belgesini bulamadığımız kitapları bilerek dışarıda bıraktık.

Atatürk nasıl okurdu?

Atatürk kitabı süs olsun diye değil, çalışmak için okurdu. Sayfalara kurşun ve renkli kalemle işaretler koyar, önemli bulduğu yerlerin yanına “xx”, çok önemli bulduğu yerlere “xxx” yazardı. Yeni Şafak’ın aktardığına göre katıldığı yerlerin altını kırmızı, katılmadığı yerlerin altını mavi kalemle çizerdi. Bu işaretler bugün bize, bir kitabı hangi soruyla okuduğunu gösteriyor.

Okuma alışkanlığı gençken başladı. Harbiye yıllarında yasaklı sayılan Namık Kemal’i yatakhanede, gizli gizli okuduklarını kendisi anlatır: “Kemal Beyin kitaplarını okuyorduk.” Tarih ise en sevdiği alandı. 1923’te Darülfünun’un fahri profesörlüğünü yalnızca tarih alanında kabul edeceğini söylemiş, tarihi edebiyattan çok sevdiğini belirtmişti.

Kitaplarının bir bölümü bugün hepimizin erişimine açık. 2001’de yayımlanan 24 ciltlik Atatürk’ün Okuduğu Kitaplar dizisi, Atatürk’ün altını çizdiği satırları ve kenar notlarını bir araya getiriyor. Dizi Kasım 2025’te dijital olarak erişime açıldı.

Atatürk’ün okuduğu 12 kitap

1. Vatan yahut Silistre, Namık Kemal

Harbiye’deki gizli okumaların baş kitabı. Vatan sevgisini sahneye taşıyan bu oyun, genç Mustafa Kemal’i derinden etkiledi. Harp Akademisi’nden arkadaşı Asım Gündüz, oyunu sahnelemelerine bile izin verilmediğini anlatır. Bugün neden okunur: Kısa, akıcı ve bir neslin neyin hayalini kurduğunu anlatıyor. Remzi Kitabevi baskısı kolay bulunuyor.

2. Osmanlı Tarihi, Namık Kemal

Namık Kemal’in üç ciltlik tarih çalışması. Atatürk’ün 10 Aralık 1916 tarihli bir notunda bu kitabı okumaya başladığını yazdığı biliniyor. Birinci Dünya Savaşı’nın ortasında, cephe görevi sürerken tarih okumaya devam etmesi onun okuma disiplinini gösteriyor.

3. Türk Medeniyeti Tarihi, Ziya Gökalp

Atatürk bu kitabı okumakla kalmadı, liselerin ikinci sınıfında okutulmasını da uygun gördü. Gökalp’in Türk kültürünü tarih içinde anlatma çabası, Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki kültür tartışmalarını anlamak için iyi bir başlangıç.

4. Dünya Tarihinin Ana Hatları, H. G. Wells

Zaman Makinesi ve Dünyalar Savaşı‘nın yazarı Wells’in insanlık tarihini baştan sona anlatan eseri. Atatürk kitabın Türkçe çevirisinin dört cildini de okudu. Çin, Hindistan, İran, Mezopotamya, Anadolu, Yunan ve Hun bölümlerini işaretledi. Bugün neden okunur: Bilim kurgu yazarının gözünden dünya tarihi, tarihi sıkıcı bulanlar için bile sürükleyici.

5. Asya Tarihine Giriş: Türkler ve Moğollar, Léon Cahun

Fransız tarihçi Cahun’un Türk ve Moğol tarihini anlattığı kitap. Atatürk, Türklerin erdemlerini ve kültürünü anlatan kısımların altını çizdi, kitabı ölümüne kadar kitaplığında tuttu. Cahun’un romanı Mavi ve Kara ile karıştırılır; Atatürk’ün okuduğu belgelenen kitap bu tarih çalışmasıdır.

6. Eski ve Modern Türkler, Mustafa Celaleddin Paşa

1870’te yayımlanan bu kitap, Türk tarihini Avrupa’ya anlatmak için yazılmış ilk kapsamlı çalışmalardan. Atatürk kitabı gençliğinde okudu ve kitaplığında sakladı.

7. Tarih-i Devlet-i Osmaniyye, Abdurrahman Şeref

Son Osmanlı vakanüvisinin Osmanlı tarihi. Atatürk bu kitabı da gençliğinde okudu ve kenarına notlar aldı. Özellikle Nizam-ı Cedit ve Tanzimat kısımlarının, yani devletin kendini yenileme çabalarının altını çizmesi dikkat çekici.

8. Tevârih-i Âl-i Osman, Âşıkpaşazade

Osmanlı’nın kuruluşunu anlatan en eski kaynaklardan biri. Atatürk, Osman Gazi ile Dursun Fakih arasındaki konuşmanın yanına bir işaret koymuş. Bir devletin nasıl kurulduğunu ilk ağızdan okumak isteyenler için.

9. İslam Tarihi, Leone Caetani

İtalyan şarkiyatçı Caetani’nin büyük eseri, Hüseyin Cahit’in çevirisiyle 1924-1927 arasında on cilt hâlinde Türkçeye kazandırıldı. Atatürk dokuz cildin hepsini okudu. Bir kitabın dokuz cildini bitirmek, onun merakının ne kadar derin olduğunu gösteriyor.

10. Kanunların Ruhu, Montesquieu

Kuvvetler ayrılığı fikrinin temel kitabı. Atatürk Montesquieu’nün bu eserini ve Romalıların yükselişi ile çöküşünü anlatan kitabını okudu. Cumhuriyet’in hukuk ve devlet düzeni üzerine yapılan tartışmaları anlamak isteyen her öğrencinin raflarında olmalı.

11. Voltaire’in tiyatro eserleri

Atatürk, Voltaire’in toplu tiyatro eserlerinde bazı sahnelerin altını çizdi ve sık alıntı yaptı. Aydınlanma çağının en keskin kalemlerinden birini, sahne diliyle tanımak için iyi bir yol.

12. Hindistan Uygarlıkları, Gustave Le Bon

Le Bon’un Hindistan’ın tarih ve kültürünü anlattığı eseri. Atatürk’ün ilgisinin yalnızca Türk tarihiyle sınırlı olmadığını, dünyanın farklı medeniyetlerini de merak ettiğini gösteren kitaplardan biri.

Okurken bir öneri

Bu kitapların çoğu ağır ve eski bir dille yazılmış. Hepsini baştan sona okumak zorunda değilsin. Atatürk’ün yaptığını yap: bir soruyla başla, o sorunun cevabını aradığın bölümleri oku, önemli bulduğun yerleri işaretle. Atatürk’ün kendi işaretlerini görmek istersen Atatürk’ün Okuduğu Kitaplar dizisinin dijital kopyalarına bakabilirsin. Daha kısa bir giriş istersen Gürbüz D. Tüfekçi’nin İş Bankası Kültür Yayınları’ndan çıkan Atatürk’ün Okuduğu Kitaplar seçkisi iyi bir başlangıç.

10 Kasım’da izlemek için de bir şeyler arıyorsan Atatürk filmleri rehberimize göz at.

Kaynaklar

• Yaşa Mustafa Pehlivan, “Atatürk’ün Okuduğu Tarih Kitapları Hakkında Bir Değerlendirme”, YAZIT 4(2), 2024, ss. 371-393. DergiPark
• Yahya Akyüz, Atatürk ve Namık Kemal üzerine makale, Belleten 45/180, 1981. Türk Tarih Kurumu
• Prof. Dr. Derya Örs, Millî Kütüphane’deki konuşma metni, 10 Kasım 2012 (kitap sayıları). AYK
• “Atatürk’ün kütüphanesinden notlar dijital erişime açıldı”, Posta, 5 Kasım 2025. Posta
• “Bir okur olarak Atatürk”, Yeni Şafak, 2 Kasım 2024. Yeni Şafak

Yaz stajı denince aklına haziran geliyor olabilir. Ama büyük şirketlerin çoğu stajyerini kışın seçiyor. 2026 yazının staj programlarında son başvuru günlerinin çoğu şubat ortası ile mayıs başı arasındaydı; bazı programlar ise kasımda açılıp aralıkta kapandı. Yani 2027 yazı için takvim şimdi başlıyor.

Bu yazıda Türkiye’de üniversite öğrencilerine açık 30 staj ve genç yetenek programının başvuru dönemlerini topladık. Her programın kaynağını açıp kontrol ettik. Önemli bir not: 2027 tarihini açıklayan program şimdilik çok az. Diğerleri için geçen yılın tarihlerini yazdık ki ne zaman takipte olman gerektiğini bil. Şirketler takvimi her yıl kaydırabiliyor; başvurmadan önce mutlaka ilanın kendisine bak.

Şu an başvurusu açık olanlar

• Ulusal Staj Programı 2027 (eski adıyla Milli Staj Programı, İŞKUR): Başvurular 26 Ekim’de açıldı, son gün 14 Aralık 2026. Ön lisans 1-2. sınıf, lisans 2-4. sınıf (tıp, diş hekimliği ve öğretmenlik hariç), yüksek lisans ve doktora öğrencileri başvurabiliyor. 1 Ocak 2027 itibarıyla 35 yaşından küçük olman ve not ortalamanın en az 2,00/4 olması gerekiyor (ön lisans 1. sınıf ve lisansüstünde ortalama aranmıyor). Başvuru e-Devlet ile ulusalstajprogrami.iskur.gov.tr üzerinden. Geçen yıl bu program ocak–mart arasındaydı; bu yıl öne çekildi, kaçırma.
• Baykar 2027 Yaz Stajı: Son gün 15 Ocak 2027. Şartlar ilanlarda yazıyor: kariyer.baykartech.com/en/staj
• BSH WE Power (Women in Engineering & Sales): Mühendislik ya da satışla ilgilenen kadın lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencileri için uzun dönem program. Haftada en az 3 gün, İstanbul ya da Çerkezköy. Son gün 13 Kasım 2026. İlan

Vodafone’un 2027’de başlayacak uzun dönem stajının başvurusu ise 28 Ekim’de kapandı. Bir sonraki dönem için takipte kal.

Kasım–aralık: erken açılanlar

• P&G Türkiye Summer Internship: Geçen yıl 3 Kasım’da açılıp 15 Aralık’ta kapanmıştı. 3 Kasım 2026 itibarıyla 2027 ilanı Youthall’da henüz yayında değil, ama açılması her an beklenebilir. Mezuniyeti 2027’de olacak öğrenciler için; akıcı İngilizce isteniyor. Staj temmuz–eylül arası 10 hafta. Youthall’daki P&G sayfası
• Anadolu Efes – Project Future (uzun dönem staj): Geçen yıl 3 Kasım – 1 Aralık arasında başvuru aldı; staj kolu 3-4. sınıflara açık. 2026–27 ilanı henüz yayında değil. Program sayfası
• PwC ve Deloitte (denetim ve danışmanlık): İki şirket de uzun dönem stajlarını sonbaharda açıyor. PwC’nin uzun dönem denetim stajı resmî sayfasına göre ekim–kasımda, Deloitte AimHigher ise program sayfasına göre ekimde başvuru alıyor. 4. sınıf ve yüksek lisans öğrencilerine yönelik.

Şubat–mayıs: asıl dalga

Yaz stajlarının büyük kısmı bu dönemde başvuru alıyor. En yoğun haftalar mart sonu. Aşağıdaki tarihler 2026 programlarına ait; 2027 için benzer dönemlerde açılmaları bekleniyor.

Bu programların bazıları her yıl benzer dönemde açılıyor ama son tarihli ilanlarını 2025’te ya da daha önce bulabildik. Program sayfalarını takip et:

• TUSAŞ – SKY Discover: 2025’te 18–31 Mart arasıydı. Mühendislik 3-4. sınıf, ortalama en az 3,00, T.C. vatandaşı, 30 yaş altı.
• Türk Telekom – START Stajım: 2025’te son gün 7 Mayıs’tı. 3. sınıf, 25 yaş ve altı.
• Arçelik-LG – Young Challengers: 2025’te 6–11 Mayıs arasıydı. Bölümünün ilk %20’sinde olan 3. sınıflar.
• Unilever – ULIP ve Şişecam – First Step: Program sayfalarına göre şubat–mart.
• Sabancı – Yeni Nesil Kariyer Deneyimi ve Yapı Kredi – DigiPro: Program sayfalarına göre mart–nisan.

Yaz stajı değil ama kaçırma

• Turkcell GNÇYTNK: Klasik staj değil; mezuniyetine bir yıl kalan öğrenciler için yarı zamanlı çalışma ve sonrasında tam zamanlıya geçiş imkânı. Geçen yıl 9 Şubat – 12 Mart arasındaydı.
• Tüpraş – Nextremers: Eylülde başlayan 11 aylık uzun dönem program. Geçen yıl son gün 31 Mart’tı.
• ROKETSAN – CAMPus: Staj değil, 8 haftalık online eğitim kampı. Belirli mühendisliklerde 2-3. sınıf, ortalama en az 3,00. Geçen yıl son gün 10 Mayıs’tı.

Başvurmadan önce bilmen gerekenler

• En çok aranan 3. sınıf. Programların çoğu 4. sınıfa geçecek öğrencileri istiyor. 1. ve 2. sınıftaysan Ulusal Staj Programı, Koç Genç Yetenek ve Coca-Cola İçecek gibi daha erken sınıflara açık programlara bak.
• İngilizce neredeyse her yerde şart. Özellikle FMCG ve bankacılık programlarında mülakatın bir kısmı İngilizce oluyor.
• Zorunlu staj ve SGK. Birçok şirket sigortanı okulun ödediği zorunlu stajı şart koşuyor. Bölümünde zorunlu staj yoksa ilanda bu maddeye dikkat et.
• Savunma şirketlerinde ortalama barajı var. ASELSAN 2,50; TUSAŞ ve ROKETSAN 3,00 istiyor. TUSAŞ ve ROKETSAN T.C. vatandaşlığı da arıyor.
• Takip etmen gereken yerler. Şirketlerin kariyer sayfaları, Youthall ve Anbean Kampüs. İlanların çoğu buralarda yayımlanıyor. Şu an başvurusu açık staj, burs ve yarışmaları her hafta güncellediğimiz Fırsat Radarı‘nda da bulabilirsin.
• Başvurudan önce CV’ni güncelle. Ders ya da topluluk projelerini öne çıkarmak için CV’de proje bölümü nasıl yazılır rehberimize bakabilirsin.

Bu yazıdaki bilgiler 1 Kasım 2026 itibarıyla derlendi. Yeni tarihler açıklandıkça yazıyı güncelleyeceğiz. Bir hata ya da eksik görürsen bize yaz.

Prof. Dr. A. M. Celal Şengör, Türkiye’nin dünyaca tanınan yerbilimcilerinden biri. Bu yazının eski hâlinde Şengör’e atfedilen 10 madde vardı, ancak bu maddelerin ona ait olduğunu gösteren bir kaynak bulamadık. Bu yüzden yazıyı, Şengör’ün kamuya açık bir konuşmasına dayanarak yeniden yazdık.

Şengör, 14 Eylül 2026’da İstanbul Kültür Üniversitesi’nin 2026-2027 akademik yılı açılış töreninde yaptığı konuşmada gençlere şu tavsiyelerde bulundu. Her maddenin altına, tavsiyeyi üniversite hayatında nasıl uygulayabileceğine dair kendi önerilerimizi ekledik; bu öneriler Şengör’e ait değil.

1. Merakını kaybetme

Bilimsel merakını koru ve farklı alanlara ilgi duymaktan çekinme.

Bunu nasıl uygularsın? Haftada bir saatini bölümünün dışındaki bir konuya ayır: bir seminere katıl, bir makale oku ya da merak ettiğin bir soruyu araştır. Hangi konunun seni gerçekten çektiğini çoğu zaman böyle fark edersin.

2. “Bu benim alanım değil” deme

Karşına yeni bir problem çıktığında onu anlamaya, gereken bilgiyi öğrenmeye ve çözüm üretmeye odaklan. Şengör’e göre problemler çözülmek için vardır.

Bunu nasıl uygularsın? Grup ödevinde ya da stajda bilmediğin bir işle karşılaştığında geri çekilme. Önce sorunu kendi cümlelerinle tanımla, sonra eksik bilgini hangi kaynaktan ya da kimden tamamlayacağını belirle.

3. Kendini dar bir uzmanlığa hapsetme

Meslek hayatında yalnızca küçük bir alana sıkışıp kalma; farklı disiplinler sana yeni bakış açıları kazandırır.

Bunu nasıl uygularsın? Başka bir fakülteden seçmeli ders al, bir öğrenci topluluğuna katıl ya da farklı bölümlerden arkadaşlarınla ortak bir proje yap. Fikir almak için Üniversitede Mutlaka Yapılması Gerekenler yazımıza göz atabilirsin.

4. Tekrar etme, yeni soru sor

Bilimsel üretim yalnızca var olan yöntemleri tekrarlamak değil; yeni sorular sormak, farklı disiplinlerden beslenmek ve yeni yollar geliştirmektir. Yaratıcı ve bağımsız düşünmeye çalış.

Bunu nasıl uygularsın? Bir ödevi yalnız kaynakları özetleyerek bitirme. Sonuna “Bu konuda hâlâ cevapsız kalan soru ne?” diye kısa bir bölüm ekle; küçük bir özgün soru bile çalışmanı farklı kılar.

5. Başarıyı bıraktığın eserle ölç

Şengör’e göre başarının ölçüsü unvanlar, ödüller ya da akademik üyelikler değil, geride bıraktığın eserlerdir.

Bunu nasıl uygularsın? Notların ve sertifikaların yanında somut işler biriktir: bir proje, bir yazı, bir yazılım ya da bir araştırma. Küçük de olsa tamamladığın her işi bir dosyada ya da portfolyoda topla.

6. Zorluklardan yılma, öğrenmeyi bırakma

Şengör’ün sözleriyle: “Sıkıntılar yenmek içindir.” Üniversite yıllarını merakını geliştirmek ve kendi yolunu bulmak için kullan, öğrenmeyi hayat boyu sürdür.

Bunu nasıl uygularsın? Bir sınavda ya da başvuruda istediğin sonucu alamadığında neyin işe yaramadığını not et ve bir sonraki denemede tek bir şeyi değiştir. Hangi becerilere odaklanabileceğini görmek için Üniversite Öğrencileri ve Yeni Mezunlar İçin En Önemli 10 Yetkinlik yazımızı okuyabilirsin.

Kaynaklar

• DHA: Prof. Dr. Celal Şengör’den gençlere: Merak edin, öğrenin, problemlerden yılmayın (17 Eylül 2026)

Son yıllarda yapay zekâ teknolojilerinin hızlı gelişimi, iş dünyasında köklü değişimlere yol açtı. Otomasyon, veri analizi ve akıllı sistemler artık birçok sektörde temel araçlar haline geldi. Bu durum, yalnızca şirketlerin çalışma yöntemlerini değil, aynı zamanda bireylerin kariyer planlarını da doğrudan etkiliyor. Gelecekte başarılı bir kariyer oluşturmak isteyen öğrenciler ve genç profesyoneller için teknoloji trendlerini anlamak her zamankinden daha önemli hale geldi.

Yapay zekâ destekli sistemler, üretimden sağlık sektörüne, finansal hizmetlerden eğitime kadar pek çok alanda yeni fırsatlar yaratıyor. Ancak bu dönüşüm aynı zamanda yeni beceriler gerektiriyor. Analitik düşünme, veri okuryazarlığı ve yazılım bilgisi, günümüzün en değerli yetkinlikleri arasında yer alıyor.

Yapay Zekâ ile Yükselen Meslekler

Yapay zekâ çağında bazı meslekler hızla öne çıkıyor. Veri bilimcileri, makine öğrenimi mühendisleri ve yapay zekâ araştırmacıları, şirketlerin en çok aradığı profesyoneller arasında bulunuyor. Bu uzmanlar, büyük veri setlerini analiz ederek şirketlerin daha doğru kararlar almasını sağlıyor.

Bunun yanında siber güvenlik uzmanları da büyük önem kazanıyor. Dijital sistemler yaygınlaştıkça veri güvenliği kritik bir konu haline geliyor. Aynı şekilde yazılım geliştiricileri ve sistem mimarları, modern teknolojik altyapıların kurulmasında önemli rol oynuyor.

Yazılım projelerinde kalite kontrolü de giderek daha önemli hale geliyor. Büyük teknoloji şirketleri ve startuplar, ürünlerinin güvenilir ve hatasız çalışmasını sağlamak için deneyimli test uzmanlarına ihtiyaç duyuyor. Bu nedenle birçok şirket yetenek bulma sürecinde yazılım test (QA) hizmeti veren uzman kuruluşlarla iş birliği yaparak doğru profesyonellere daha hızlı ulaşmayı tercih ediyor.

Küresel Teknoloji Merkezlerinin Rolü

Teknoloji alanında kariyer planlaması yaparken küresel inovasyon merkezlerine bakmak da önemli bir perspektif sunar. New York bu merkezlerden biridir. Şehir yalnızca finans dünyasının kalbi değil, aynı zamanda hızla büyüyen bir teknoloji ekosistemine de sahiptir.

Kariyer planlaması açısından ilham verici bir örnek olarak şehrin dünyanın en büyük startup merkezlerinden biri olması ve binlerce teknoloji şirketine ev sahipliği yapması yer alır. Ayrıca New York’ta bulunan üniversiteler ve araştırma merkezleri, teknoloji ve veri bilimi alanlarında güçlü bir eğitim altyapısı sunar.

Bu tür teknoloji merkezleri, genç profesyoneller için önemli fırsatlar yaratır. Uluslararası şirketlerde çalışma imkânı, farklı kültürlerle iş birliği yapma deneyimi ve küresel projelerde yer alma fırsatı, kariyer gelişimini hızlandırabilir.

Yapay Zekâ ve İşe Alım Süreçleri

Yapay zekâ yalnızca yeni meslekler yaratmakla kalmıyor, aynı zamanda işe alım süreçlerini de değiştiriyor. Günümüzde birçok şirket adayları değerlendirmek için veri analizi ve otomatik tarama sistemleri kullanıyor. Bu sayede şirketler kısa sürede daha geniş aday havuzlarını analiz edebiliyor.

Bununla birlikte teknoloji alanındaki yetenek açığı giderek büyüyor. Özellikle yazılım geliştirme, veri bilimi ve siber güvenlik gibi alanlarda nitelikli uzman bulmak her zaman kolay değil. Bu nedenle şirketler çoğu zaman küresel yetenek havuzuna erişim sağlayan profesyonel işe alım firmalarıyla çalışıyor.

Sonuç: Geleceğin Kariyerlerine Hazırlık

Yapay zekâ çağında kariyer planlaması yaparken değişen teknoloji trendlerini takip etmek büyük önem taşıyor. Yazılım geliştirme, veri analizi ve siber güvenlik gibi alanlar geleceğin en güçlü kariyer fırsatlarını sunmaya devam edecek.

Genç profesyoneller için en önemli adım, sürekli öğrenmeye açık olmak ve teknolojik becerilerini geliştirmektir. Yapay zekâ ve dijital dönüşüm hız kesmeden ilerlerken, doğru becerilere sahip olan bireyler küresel iş piyasasında önemli fırsatlar yakalayacaktır.

İlgili: Yapay Zeka ve Kariyerin Geleceği: “Yeni Mezun Pozisyonları” Tarih Mi Oluyor? · Geleceğin Meslekleri 2025: Üniversite Öğrencileri İçin Kariyer Rehberi

Her hafta güncellenen tam liste: Staj, genç yetenek, burs, yarışma ve ücretsiz eğitim fırsatlarının tamamını son başvuru tarihine göre Fırsat Radarı sayfamızda bulabilirsin.

Şirketlerin genç yetenek programları, üniversite öğrencileri ve yeni mezunları iş dünyasına erken aşamada hazırlamak, potansiyel liderleri keşfetmek ve uzun vadeli istihdam yaratmak amacıyla tasarlanan yapılandırılmış kariyer programlarıdır.

Bugün bu programlar yalnızca staj odaklı değil; hibrit çalışma, mentorluk, gerçek projelerde sorumluluk alma, yapay zekâ ve dijital yetkinlikler gibi alanları kapsayan bütüncül gelişim modellerine dönüşmüş durumda.

Genç yetenek programlarının temel amacı;

• Genç profesyonellerin kariyer başlangıcını hızlandırmak,

• Şirketlerin gelecekteki lider kadrolarını içeriden yetiştirmek,

• Çalışan bağlılığını ve çeşitliliği artırmak,

• Yenilikçi bakış açılarını kuruma entegre etmektir.

Bugün birçok büyük şirket, genç yetenek programlarını doğrudan işe alımın ilk adımı olarak konumlandırıyor.

Kimler başvurabilir?

Genç yetenek programları genellikle 2., 3. ve 4. sınıf üniversite öğrencileri, yeni mezunlar ve yüksek lisans öğrencileri için tasarlanır. Kesin koşul programdan programa değişir: aşağıdaki listede de 4. sınıf ya da yeni mezun arayan, yalnızca kadın öğrencilere açık olan ya da en fazla 2 yıl deneyim isteyen programlar var. Çoğu programda bölümden çok analitik düşünme, dijital okuryazarlık, takım çalışması ve öğrenme isteği belirleyici oluyor.

Genç yetenek programı ile staj arasındaki fark

• Staj genellikle kısa sürelidir; çoğu zaman zorunlu staj gününü tamamlamak ve iş yerini gözlemlemek için yapılır.
• Genç yetenek programı daha uzun soluklu ve yapılandırılmıştır: gerçek projelerde sorumluluk, mentorluk, düzenli geri bildirim ve eğitimler içerir. Birçok şirket bu programları mezuniyet sonrası tam zamanlı işe alımın ana kanalı olarak kullanır.

Yani genç yetenek programını bir stajdan çok kariyerin ilk ciddi adımı olarak düşünmek gerekir. Programlar ayrıca şirket kültürünü içeriden tanımak ve hangi alanda çalışmak istediğini denemek için güvenli bir alan sunar.

Şu An Başvurusu Açık Olanlar (3 Kasım 2026)

Takvim hızlı değişiyor; başvurmadan önce ilanın kendisine mutlaka bak.

Geçen yıl kasım–aralıkta açılanlar: takipte kal

Bu programların 2026–27 ilanı henüz yayında değil. Aşağıdaki tarihler geçen yılın; bu yıl da benzer günlerde açılmaları bekleniyor.

• Anadolu Efes – Project Future (Uzun Dönem Staj ve MT): geçen yıl 3 Kasım – 1 Aralık. Program sayfası
• P&G Türkiye – New Grads: geçen yıl 3 Kasım – 15 Aralık. Youthall sayfası
• Diageo Türkiye – Graduate Programme: geçen yıl 1 Aralık – 5 Ocak; erken kapanabiliyor. Kariyer sayfası
• QNB – FINALLY: geçen yıl son gün 28 Aralık; 4. sınıf, ortalama en az 2,50.

Yılın geri kalanı: ne zaman açılıyor?

• Ocak–Mart: Turkcell GNÇYTNK, Unilever Future Leaders, Nestlé NestLéaders, Vodafone Discover, Akbank Yönetici Adayı, Yıldız Holding Job Young Talent.
• Mart–Mayıs: Kuveyt Türk MT, Mondelez Stargate, Otokoç Speed Up, Enerjisa ENTER.
• Temmuz–Eylül: Coca-Cola İçecek Next Talent, Acıbadem Team Next (bir sonraki yılın mezunları için).

Unutma: Başvuru pencereleri kısa olabiliyor (geçen yıl Akbank’ınki 11, Vodafone’unki 24 gündü). Bazı programlarda doğum yılı sınırı var: Turkcell’de 1999 ve sonrası, Kalkınma Yatırım Bankası’nda 2000 ve sonrası. Yaz stajları için ayrıca 2027 Yaz Stajı Takvimi yazımıza bak.

Sektörün Önde Gelen Firmalarından Genç Yetenek Programları (2026)

Kibar Holding

Kibar Holding; endüstri, ticaret ve hizmet alanlarında faaliyet gösteren 15’ten fazla şirketi ve binlerce çalışanıyla Türkiye’nin köklü gruplarından biridir.

“Gerçek kariyer, gerçek deneyimle başlar” yaklaşımıyla yürütülen genç yetenek programları; üniversite öğrencileri ve yeni mezunlara, yalnızca gözlem değil aktif sorumluluk alma fırsatı sunar.

Katılımcılar;

• Gerçek iş süreçlerinde görev alır,

• Alanında deneyimli yöneticilerden mentorluk alır,

• Mezuniyet sonrası tam zamanlı istihdam için değerlendirilir.

Kibar Holding programları, özellikle uzun vadeli kurumsal kariyer hedefleyen gençler için güçlü bir başlangıç noktasıdır.

ASELSAN

ASELSAN, savunma, güvenlik ve ileri teknoloji alanlarında Türkiye’nin en büyük ve en stratejik şirketlerinden biridir.

2026 itibarıyla ASELSAN Genç Yetenek Programı; yapay zekâ, siber güvenlik, haberleşme, yazılım ve sistem mühendisliği gibi alanlarda uzmanlaşmak isteyen gençlere odaklanmaktadır.

Program kapsamında:

• Üniversite öğrencileri ve yeni mezunlar için uzun dönem staj ve proje bazlı çalışma,

• Teknik eğitimler ve sertifika destekleri,

• Kıdemli mühendislerle bire bir mentorluk,

• Mezuniyet sonrası doğrudan işe alım fırsatları sunulur.

Teknoloji ve savunma sanayinde kariyer hedefleyen gençler için ASELSAN, hâlâ en prestijli adreslerden biridir.

Otokar

“Doğru işe doğru insan” anlayışıyla hareket eden Otokar, savunma sanayii ve ticari araç üretiminde Türkiye’nin lider şirketleri arasındadır.

Otokar Genç Yetenek Programı;

• Mühendislik öğrencileri ve yeni mezunlara,

• Üretim, AR-GE, dijitalleşme ve sürdürülebilirlik projelerinde aktif rol alma imkânı sunar.

Katılımcılar, klasik stajyer rolünün ötesinde geleceğin Otokar profesyonelleri olarak yetiştirilir. Program, savunma ve otomotiv teknolojilerine ilgi duyan gençler için güçlü bir kariyer başlangıcı sağlar.

Ford Otosan

Ford Otosan, Türkiye otomotiv sektöründe teknoloji ve inovasyon denince akla gelen ilk şirketlerden biridir. Genç yetenek programları ise oldukça çeşitlidir:

Gelecek Takımı

• 4. sınıf mühendislik öğrencilerine yöneliktir.

• 8 ay süren, haftada 2 gün çalışma esasına dayanır.

• Katılımcılar gerçek projelerde görev alır ve mezuniyet sonrası işe alım için değerlendirilir.

Güç Takımı

• 3. ve 4. sınıf mühendislik öğrencilerine yönelik 2 günlük yoğun bir deneyim programıdır.

• Üretim, AR-GE ve teknoloji odaklı tanıtımlar içerir.

Geleceği Dönüştüren Kadınlar Buluşması

• Kadın mühendis adaylarına özel, ilham ve kariyer odaklı bir etkinliktir.

• Üst düzey kadın yöneticilerle buluşma ve mentorluk imkânı sunar.

Ford Otosan, gençlere yalnızca iş değil, gelecek vizyonu kazandırmayı hedefler.

Borusan

Borusan Alpha Genç Yetenek Programı, Türkiye’de en uzun soluklu genç yetenek programlarından biridir ve uluslararası ödüllere sahiptir.

Program:

• Lisans veya yüksek lisans eğitimini tamamlamak üzere olan gençlere yöneliktir.

• Çok aşamalı değerlendirme süreçleriyle potansiyeli yüksek adaylar seçilir.

• Seçilen katılımcılar, 2 yıl süren yapılandırılmış bir gelişim programına dahil edilir.

Borusan Alpha, katılımcılarını yalnızca uzman değil; çok yönlü, liderlik potansiyeli yüksek profesyoneller olarak yetiştirmeyi amaçlar.

Toyota Türkiye – Future Leaders

Toyota Türkiye tarafından yürütülen Future Leaders programı, otomotiv sektöründe uzun vadeli liderlik hedefleyen gençlere odaklanır.

Programın temelinde;

• Sürekli gelişim (Kaizen),

• Saygı kültürü,

• Takım çalışması ve insan odaklı yaklaşım yer alır.

Future Leaders katılımcıları, teknik bilgi kadar kurumsal değerler ve liderlik becerileri açısından da gelişim gösterir. Toyota, bu programı geleceğin yöneticilerini yetiştiren stratejik bir yatırım olarak görür.

SEDAŞ – Stargate Yetenek Programı

SEDAŞ tarafından yürütülen Stargate Yetenek Programı, genç mühendis adaylarına mezuniyet öncesinde iş deneyimi kazandırmayı hedefler.

2026 itibarıyla program;

• Elektrik, elektronik, bilgisayar, yazılım ve endüstri mühendisliği öğrencilerine açıktır.

• Katılımcılara gerçek saha ve ofis deneyimi sunar.

• Başarılı adaylar için istihdam fırsatları yaratır.

Enerji sektöründe kariyer hedefleyen gençler için Stargate, güçlü bir giriş kapısıdır.

Sonuç: 2026’da Genç Yetenek Programları Neden Önemli?

2026 itibarıyla genç yetenek programları artık bir “staj” değil, kariyerin ilk ciddi adımı olarak görülüyor. Şirketler bu programlarla doğru yeteneği erken keşfederken; gençler de mezun olmadan önce iş dünyasını tanıma ve kendini kanıtlama şansı yakalıyor.

Eğer kariyerine güçlü bir başlangıç yapmak istiyorsan, genç yetenek programlarını yalnızca takip etmekle kalma; zamanında başvur, sürece hazırlan ve kendini göster.

Bermuda Şeytan Üçgeni denince akla iz bırakmadan kaybolan gemiler, pusulası çıldıran uçaklar ve hatta Atlantis gelir. Bu hikâyelerin bir kısmı gerçek kazalara dayanıyor, ama efsanenin büyük bölümü dergi makaleleri ve çok satan kitaplarla büyüdü. Bu yazıda bölgenin nerede olduğunu, efsanenin nasıl doğduğunu, en çok anlatılan vakaları ve bilimin bunlara ne dediğini sırasıyla bulacaksın.

Bermuda Şeytan Üçgeni nerede?

Bölge, Kuzey Atlantik Okyanusu’nun batısında yer alır. En yaygın tanıma göre köşeleri şunlardır:

• Miami (Florida, ABD)
• Bermuda Adaları
• San Juan (Porto Riko)

Ancak bu sınırlar hiçbir resmî haritada yer almaz. NOAA, ABD Coğrafi Adlar Kurulu’nun “Bermuda Üçgeni” adını resmî bir yer adı olarak tanımadığını ve bu bölge için bir dosya tutmadığını belirtir. Farklı yazarlar üçgeni farklı büyüklükte çizdiği için, bir kazanın “üçgenin içinde” sayılıp sayılmaması da çoğu zaman anlatıcıya kalır.

Bölgenin önemli bir özelliği de şu: Burası dünyanın en işlek deniz ve hava yollarından birinin üzerinde. ABD’nin doğu kıyısı, Karayipler ve Avrupa arasında her gün çok sayıda gemi ve uçak geçer. Trafik çok olunca kaza sayısı da mutlak olarak yüksek görünür.

Efsane nasıl doğdu?

Yani “Şeytan Üçgeni” adı coğrafyacıların değil, gizem yazarlarının icadı. Bu, bölgede kaza olmadığı anlamına gelmiyor; sadece kazaların neden-sonuç ilişkisi kurulurken önemli ayrıntıların sık sık atlandığını gösteriyor.

En çok anlatılan kaybolmalar

USS Cyclops (1918)

ABD Donanması’nın yük gemisi USS Cyclops, Mart 1918’de Barbados’tan ayrıldıktan sonra Baltimore’a ulaşamadı. Gemide 306 kişi vardı ve enkaz hiç bulunmadı. I. Dünya Savaşı döneminde yaşanan bu kayıp, ABD Donanması tarihinde çatışma dışı en büyük can kaybı olarak anılır. Ağır maden cevheri taşıyan geminin aşırı yüklü olduğu ve motorlarından birinin arızalı olduğu yönündeki kayıtlar, fırtınada batmış olabileceğini düşündürüyor. Kesin neden bugün de bilinmiyor.

Flight 19 (1945)

5 Aralık 1945’te Florida’daki Fort Lauderdale deniz hava üssünden eğitim uçuşu için kalkan beş TBM Avenger torpido uçağı geri dönmedi. Uçaklarda toplam 14 havacı vardı. Telsiz kayıtlarına göre filo lideri pusulalarının çalışmadığını ve konumlarını bilemediklerini söyledi; hava kararırken deniz de giderek kötüleşiyordu. Uçakların yakıtı bitince açık denize indikleri düşünülüyor. Onları aramak için kalkan bir PBM Mariner deniz uçağı da kayboldu. Bu tür uçakların yakıt buharı sızıntısına yatkın olduğu biliniyordu ve bölgedeki bir geminin o saatlerde alev topu gördüğünü bildirdiği aktarılır. Donanma raporu sonunda kaybı “nedeni bilinmeyen” olarak kayda geçirdi, ama yön kaybı, kötü hava ve yakıt tükenmesi en makul açıklama olarak görülüyor.

Star Tiger (1948) ve Star Ariel (1949)

İngiliz havayolu British South American Airways’e ait iki Avro Tudor IV yolcu uçağı bir yıl arayla kayboldu. Star Tiger 30 Ocak 1948’de Azorlar’dan Bermuda’ya, Star Ariel ise 17 Ocak 1949’da Bermuda’dan Jamaika’nın başkenti Kingston’a uçarken iz bırakmadı. İngiliz soruşturmaları kesin bir neden bulamadı. Uçak tipinin teknik sorunları, okyanus üzerindeki uzun uçuşlarda yakıt payının dar olması ve dönemin sınırlı seyrüsefer imkânları sonradan sık tartışılan etkenler oldu.

Paranormal iddialar ve neden ikna edici değiller

• Uzaylılar, Atlantis, başka boyutlara açılan girdaplar: NOAA bu fikirleri doğrudan “hayal ürünü” kategorisine koyar. Hiçbirini destekleyen ölçüm ya da kanıt yok.
• “Manyetik anormallik”: Bölgenin bazı kesimlerinde manyetik pusula, manyetik kuzey yerine coğrafi kuzeye bakabiliyor. Bu bir gizem değil; denizcilerin bildiği ve hesaba kattığı bir sapma. Hesaba katmayan bir rotacı ise kolayca yön hatası yapabilir.
• Metan gazı patlamaları: Deniz tabanındaki metanın bir anda yükselip suyun kaldırma kuvvetini düşürdüğü fikri laboratuvarda tartışılmış olsa da NOAA, bunun Bermuda’daki kayıpları açıkladığına dair kanıt bulunmadığını söyler.

Bilim ne diyor?

ABD Donanması ve Sahil Güvenlik, bölgede doğaüstü bir şey olduğunu kabul etmiyor; kayıpları doğa koşulları ve insan hatasıyla açıklıyor. NOAA’nın değerlendirmesi de net: Bermuda Üçgeni’nde gizemli kaybolmaların, okyanusun diğer işlek bölgelerine göre daha sık yaşandığına dair kanıt yok. Öne çıkan gerçek etkenler şunlar:

• Tropik fırtınalar ve kasırgalar: Atlantik kasırgalarının çoğu bu bölgeden geçer. Uydu ve modern hava tahmini öncesinde gemiler fırtınanın içine habersiz girebiliyordu.
• Golf Akıntısı: Hızlı ve güçlü bu akıntı havanın aniden bozulmasına yol açabilir, enkazı da kısa sürede geniş bir alana dağıtır. “İz bırakmadan kayboldu” algısının bir nedeni bu.
• Sığ sular ve resifler: Karayip adaları çevresindeki sığlıklar seyir için tehlikelidir; hemen yanında ise çok derin hendekler vardır ve buraya batan bir enkazı bulmak zordur.
• İnsan hatası: Yanlış rota hesabı, yetersiz deneyim, aşırı yük ve hava raporlarını hafife almak pek çok kazanın ortak noktası.

Kısa cevap: Efsane mi, gerçek mi?

Bermuda Şeytan Üçgeni gerçek bir coğrafi bölgeyi anlatıyor ve orada gerçek kazalar yaşandı. Ama bölgenin “lanetli” olduğuna dair bilimsel bir bulgu yok. Kayıpların sayısı, trafiğin yoğunluğu ve hava koşullarıyla uyumlu. Efsanenin gücü ise iyi anlatılmış hikâyelerden ve sorulmayan sorulardan geliyor.

Bir dahaki sefere “açıklanamayan” bir olay okuduğunda kendine şunu sor: Olay gerçekten bu bölgede mi oldu, o gün hava nasıldı ve resmî kayıtlar ne diyor? Bermuda Üçgeni, eleştirel düşünmenin pratiği için iyi bir örnek.

İlgini çekebilir: Dünyanın En Gizemli 5 Noktası

Kaynaklar

• What is the Bermuda Triangle? NOAA Ocean Service
• Bermuda Triangle: Selective Bibliography, Naval History and Heritage Command
• Bermuda Triangle, New World Encyclopedia
• Bermuda Triangle, Wikipedia
• Aircraft squadron lost in the Bermuda Triangle, HISTORY

Eisenhower Matrisi, işleri önemli ve acil olarak ayırmanı sağlayan basit bir önceliklendirme yöntemidir. Gününü kurtarmakla hedeflerine ilerlemek arasındaki farkı netleştirir. Bugün yapılacaklarını dört kutuya ayır; gerçekten değer yaratan işe odaklanmaya başla.

Zamanın yetmediğini hissediyorsan sorun genelde çok iş değil, yanlış önceliktir. Eisenhower Matrisi tam bu noktada devreye girer. Özellikle öğrenciler, yeni mezunlar ve yoğun çalışanlar için karmaşayı sadeleştiren güçlü bir araçtır.

Eisenhower Matrisi Nedir?

Eisenhower Matrisi, ABD’nin 34. Başkanı Dwight D. Eisenhower’ın karar verme yaklaşımına dayanan bir zaman yönetimi ve önceliklendirme yöntemidir. Mantığı basittir:

Eisenhower’ın 1954’teki bir konuşmasında adını vermediği eski bir rektörden aktardığı söz: “Önemli olan nadiren acildir, acil olan nadiren önemlidir.”

Bu yöntem, yapılacak işleri iki kritere göre değerlendirir:

• Önemli mi? (Uzun vadeli hedeflerine katkı sağlar mı?)

• Acil mi? (Hemen yapılmazsa sorun yaratır mı?)

Bu iki soru, seni dört kutudan oluşan bir matrise götürür.

Eisenhower Matrisi’nin 4 Kutusu

1. Acil ve Önemli (Hemen Yap)

Krizler, son teslim tarihleri, beklenmedik sorunlar bu gruptadır.
📌 Örnek: Bugün teslim edilmesi gereken proje, yaklaşan sınav.

👉 Bu işler ertelenmez; doğrudan yapılır.

2. Önemli ama Acil Değil (Planla)

En değerli ama en çok ihmal edilen alan burasıdır.
📌 Örnek: Uzun vadeli kariyer planı, düzenli spor, yeni bir beceri öğrenmek.

👉 Takvimine ekle. Gerçek gelişim burada olur.

3. Acil ama Önemsiz (Devret)

Seni meşgul eder ama ileri taşımaz.
📌 Örnek: Gereksiz toplantılar, sürekli gelen bazı mesajlar.

👉 Mümkünse başkasına devret ya da sınır koy.

4. Ne Acil Ne Önemli (Ele)

Zaman yiyen alışkanlıklar bu kutudadır.
📌 Örnek: Amaçsız sosyal medya gezintisi, gereksiz bildirimler.

👉 Azalt veya tamamen çıkar.

Eisenhower Matrisi Nasıl Kullanılır? (Adım Adım)

1. Yapman gereken tüm işleri yaz.

2. Her iş için şu iki soruyu sor:

   • Bu iş önemli mi?

   • Bu iş acil mi?

3. İşleri dört kutuya yerleştir.

4. Gününü 2. kutuyu büyütecek şekilde planla.

İpucu: Gün sonunda en çok vakti hangi kutuya harcadığını fark etmek büyük fark yaratır.

Eisenhower Matrisi ile hangi işin gerçekten önemli olduğunu belirledikten sonra, bu işleri gün içine yerleştirmek için zaman bloklama yöntemi oldukça etkilidir.

Kimler İçin Özellikle Faydalı?

• 📚 Üniversite öğrencileri (sınav–sosyal hayat dengesi)

• 🧑‍💻 Yeni mezunlar ve beyaz yakalılar

• 🎯 Hedef belirleyip sürdüremeyenler

• ⏳ “Sürekli meşgulüm ama ilerleyemiyorum” diyenler

Eisenhower Matrisi’nin Artıları ve Sınırları

Artıları

• Basit ve hızlı uygulanır

• Zihinsel yükü azaltır

• Uzun vadeli düşünmeyi teşvik eder

Sınırlamaları

• Her işin önemi kişiye göre değişir

• Disiplin olmazsa 2. kutu yine ihmal edilebilir

Bir iş için ne kadar süre verirsen, o iş genellikle o süreyi doldurur. Bu durum, literatürde Parkinson Yasası olarak bilinir ve acil görünen işlerin neden çoğaldığını açıklar.

Meşgul Olmak Değil, Doğru İşle Meşgul Olmak

Eisenhower Matrisi sana daha fazla zaman kazandırmaz; zamanını daha bilinçli kullanmanı sağlar. Eğer günlerin dolu ama ilerleme hissin yoksa, sorun çalışmamak değil, yanlış kutuda çalışmak olabilir.

Bugün bir kâğıt al, dört kutu çiz ve başla. Gerçek fark, küçük ama doğru tercihlerle oluşur.

Bir reklamı izlerken “beğendim” demen ile beyninin o anda gerçekte ne yaptığı her zaman aynı şey değildir. Nöropazarlama tam bu farka odaklanır: İnsanlara ne düşündüklerini sormak yerine, dikkatlerinin nereye gittiğini ve duygusal tepkilerini ölçmeye çalışır. Bu yazıda alanın ne olduğunu, hangi yöntemlerle çalıştığını, bilimsel olarak neyin sağlam neyin abartılı olduğunu ve bu bilgiyi içerik üretirken nasıl kullanabileceğini anlatıyoruz.

İlgili: FiGTalk Serimizin Yeni Bölümünde Dijital Pazarlamayı Konuştuk · Dijital Pazarlama Nedir? Dijital Pazarlama Uzmanı Nasıl Olunur?

Nöropazarlama nedir?

Nöropazarlama; sinirbilim, psikoloji ve pazarlamayı birleştirerek tüketici kararlarını anlamaya çalışan bir alandır. Klasik pazar araştırması anket, odak grup ve satış verisine dayanır. Bunlar insanların söylediklerini ve yaptıklarını gösterir, ama bazen nedenini açıklamakta zorlanır. Çünkü insanlar her tepkilerinin farkında değildir ya da onu kelimelere dökemeyebilir.

Alanın en çok bilinen erken örneklerinden biri, 2004’te Neuron dergisinde yayımlanan bir çalışmadır. McClure ve arkadaşları 67 katılımcıya fMRI cihazında kola içirdi. İçeceğin hangi marka olduğu söylenmeden yapılan denemede marka bilgisinin bir etkisi yoktu. Ancak Coca-Cola markası gösterildiğinde katılımcıların tercihi belirgin biçimde değişti ve beyinde bellek ve duygusal değerlendirmeyle ilişkili bölgelerde (hipokampus ve dorsolateral prefrontal korteks) ek etkinlik görüldü. Pepsi markası ise aynı etkiyi yaratmadı. Çalışma, markanın tadı “algılama” biçimimizi gerçekten etkileyebildiğini gösteren bir örnek olarak sık anılır.

Hangi yöntemler kullanılır?

Pratikte bu yöntemler genellikle birlikte ve klasik anketlerle beraber kullanılır. Tek bir ölçümden “bu reklam satar” sonucu çıkarmak doğru değildir.

Bilim ne diyor, abartı nerede?

Dan Ariely ve Gregory Berns, 2010’da Nature Reviews Neuroscience‘ta yayımlanan değerlendirmelerinde nöropazarlamanın umut verici yanlarını ve sınırlarını birlikte tartıştı. Özetle: Beyin görüntüleme, insanların kolayca ifade edemediği tepkileri ortaya çıkarabilir ve özellikle ürün tasarım aşamasında faydalı olabilir. Ancak bu yöntemler pahalıdır, verilerin yorumu dikkat ister ve odak gruplar gibi klasik araçların yerini kolayca almaz.

Sık karşılaşacağın birkaç abartılı iddia:

• “Beyindeki satın alma düğmesi”: Tek bir bölgenin etkinliği, tek başına satın alma kararı anlamına gelmez. Beyin bölgeleri birçok farklı işleve katılır.
• “Kararların neredeyse tamamı bilinçaltında verilir”: Bilinçsiz süreçlerin kararları etkilediği doğru, ama internette dolaşan kesin yüzdeler genellikle sağlam bir ölçüme dayanmaz.
• “Belli bir renk satışları artırır”: Renklerin etkisi bağlama, kültüre ve markaya göre değişir. Evrensel bir “satış rengi” yok.

Bulgular içerik üretimine nasıl uyarlanır?

Çoğu öğrencinin ya da küçük markanın EEG laboratuvarı yok. Neyse ki alanın en sağlam bulguları, ücretsiz uygulanabilecek ilkelere dönüşüyor.

1. Dikkati ilk anda kazan

Sosyal medya akışında içeriğin durdurulup durdurulmayacağına çok kısa sürede karar verilir. Videonun ilk birkaç saniyesinde bir yüz, bir hareket, bir soru ya da beklenmedik bir görüntü kullan. Asıl mesajı sona saklama.

2. Bilişsel yükü azalt

Beyin, işlemesi kolay olanı daha olumlu değerlendirme eğilimindedir. Tek bir ana mesaj, okunaklı yazı tipi, yeterli boşluk ve net bir harekete geçirici ifade. Göz takibi çalışmaları, karmaşık sayfalarda bakışın dağıldığını ve önemli öğelerin kaçırıldığını sık gösterir.

3. Hikâye anlat, duyguyu hedefle

Duygusal olarak uyarıcı içerik daha iyi hatırlanır. Kuru özellik listesi yerine bir kişinin sorununu ve çözümünü anlatan kısa bir hikâye kur. Aidiyet, merak, mizah ve başarı hissi güçlü araçlardır; korku ve suçluluk ise kısa vadede dikkat çekse de güveni zedeleyebilir.

4. Sosyal kanıt göster

İnsanlar belirsizlik anında başkalarının ne yaptığına bakar. Gerçek kullanıcı yorumları, katılımcı fotoğrafları ve somut sayılar bu yüzden işe yarar. Ama uydurma yorum ya da şişirilmiş sayı hem etik dışıdır hem de fark edildiğinde markaya zarar verir.

5. Tutarlılıkla marka hafızası oluştur

Coca-Cola örneğinde gördüğümüz gibi, marka yıllar içinde biriken çağrışımlarla algıyı etkiler. Aynı renkleri, aynı ses tonunu ve tanınır görsel öğeleri tutarlı kullanmak, bu hafızayı kurmanın en ucuz yolu.

6. Ölç ve test et

Elinde nörolojik ölçüm yoksa bile A/B testi yapabilirsin. İki farklı kapak görseli, iki farklı başlık, iki farklı açılış saniyesi: hangisinin daha çok izlendiğini, tıklandığını ya da paylaşıldığını platform verilerinden takip et. Isı haritası araçları da web sitelerinde basit bir “göz takibi” fikri verir.

Etik sınırlar

Nöropazarlama, insanların farkında olmadığı tepkileri ölçmeye çalıştığı için etik tartışmaların merkezinde. Dikkat edilmesi gerekenler:

• Açık rıza: Araştırmaya katılan herkes neyin ölçüldüğünü ve verinin nasıl kullanılacağını bilmeli.
• Veri güvenliği: Biyometrik veriler, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun 6. maddesine göre özel nitelikli kişisel veridir ve daha sıkı koruma gerektirir. Yüz ve beden tepkilerini kaydeden araştırmalarda bu kurallar dikkate alınmalı.
• Manipülasyon değil, ikna: Ürünün gerçekte sunduğu değeri daha anlaşılır anlatmak ile insanların zaaflarını kullanmak arasında net bir çizgi var. Sahte aciliyet (“son 2 ürün!” yazıp stok yokken) ya da çocuklara yönelik baskıcı içerik bu çizginin yanlış tarafında kalır.

Bu alanda kariyer düşünüyorsan

Nöropazarlama; psikoloji, nörobilim, işletme, istatistik ve iletişim öğrencilerinin kesiştiği bir alan. Başlamak için deney tasarımı ve istatistik bilgisi, davranışsal ekonomi okumaları ve araştırma şirketlerinde ya da üniversitelerin tüketici araştırma laboratuvarlarında staj iyi bir yol. Açık staj ilanlarını Fırsat Radarı‘nda takip edebilirsin.

Eğer markan için dikkat çeken, duyguda iz bırakan ve dönüşüm odaklı içerikler üretmek istiyorsan, doğru adrestesin. Profesyonel dokunuşlarla, içgörüye dayalı stratejilerle fark yaratabilirsin.

İlgili: Ratel Ajans: Nöro-odaklı içerik stratejileri geliştiren ajans

Kaynaklar

• EurekAlert!: McClure ve ark. (2004), Neuron 44(2): 379–387, kola tercihi ve marka çalışması
• Ariely D., Berns G. S. (2010). Neuromarketing: the hope and hype of neuroimaging in business. Nature Reviews Neuroscience
• ScienceDaily: Will your brain like a new commercial? (Ariely ve Berns değerlendirmesinin özeti)
• 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (Mevzuat Bilgi Sistemi)

Pandemi ile hızlanan uzaktan çalışma trendi, artık geçici bir zorunluluk değil, kalıcı bir iş modeli. Dünya genelinde şirketler, ofise bağlı kalmadan dünyanın her yerinden yetenek arıyor.

Bu dönüşüm, özellikle teknoloji, tasarım, pazarlama ve danışmanlık alanlarında çalışan Türk profesyoneller için büyük bir fırsat anlamına geliyor. Doğru konumlanan bir uzman, Türkiye’de yaşayarak küresel pazarda rekabet edebilir, döviz bazlı gelir elde edebilir ve kariyerini sınırların çok ötesine taşıyabilir.

Küresel yetenek havuzu ve Türklerin güçlü yanları

“Küresel yetenek havuzu” kavramı, şirketlerin artık sadece kendi şehirlerinden değil, tüm dünyadan çalışan seçmesi anlamına geliyor. Bu modelde konumdan çok yetkinlik, iletişim becerileri ve kültürel uyum önem kazanıyor. Türk profesyoneller özellikle esneklikleri, yoğun çalışma disiplinleri ve krizlere dayanıklılıklarıyla dikkat çekiyor. Yazılım geliştirme, veri analitiği, ürün yönetimi, UI/UX tasarım ve siber güvenlik gibi alanlarda Türkiye’den birçok uzman uluslararası projelerde yer alıyor. Birçok yabancı şirket, özellikle Python geliştirici arayışında, Türkiye’yi yetenekli ve maliyet açısından rekabetçi bir kaynak olarak görüyor.

Uzaktan işe alım süreçleri nasıl işliyor?

Sınır ötesi iş fırsatlarına erişimde LinkedIn, global iş ilanı siteleri, niş teknoloji platformları ve işe alım ajansları kritik rol oynuyor. İngilizce, iyi yapılandırılmış bir CV, güncel bir LinkedIn profili ve mümkünse portföy (GitHub, Behance, kişisel web sitesi) artık temel gereklilikler. Online mülakatlar, teknik testler, case study’ler ve deneme projeleri, işe alımın standart parçaları hâline geldi. Türk adayların bu süreçte açık ve proaktif iletişim kurması, saat farklarına uyum sağlayabilmesi ve geri bildirimleri hızlıca aksiyona dönüştürmesi bekleniyor.

Dijital göçebelik ve Türkiye’den çalışarak dünyaya açılmak

Uzaktan çalışmanın bir adım ötesi, dijital göçebelik. Yani işini online yürütürken farklı ülkelere seyahat etmek veya Türkiye içinde şehir değiştirerek yaşamak. Türk profesyoneller için bu, İstanbul gibi pahalı şehirlerden daha uygun maliyetli bölgelere taşınıp yine de global maaşlarla çalışabilmek anlamına gelebilir. Ancak bu özgürlüğün yanında vergi, sigorta ve yasal statü konularında planlama yapmak şart. Serbest çalışanlar için şirket kurma, fatura kesme ve resmi gelir beyanı süreçleri mutlaka dikkate alınmalı.

Vergi boyutu: Avrupa ile farkları anlamak

Küresel ölçekte çalışırken sık sorulan sorulardan biri de “Avrupa’da vergiler nasıl farklılaşıyor?” sorusu oluyor. Avrupa ülkelerinde vergi oranları çoğu zaman Türkiye’ye göre daha yüksek, ancak karşılığında güçlü sosyal haklar, sağlık sistemi ve işsizlik korumaları sunuluyor. Türk profesyoneller genellikle Türkiye’de ikamet ederek yabancı şirketlere hizmet veriyor ve gelirlerini burada beyan ediyor. Yine de işin niteliğine, sözleşmenin türüne ve müşterinin bulunduğu ülkeye göre çifte vergilendirme risklerini anlamak önemli. Bu nedenle uluslararası alanı bilen bir muhasebeciyle çalışmak, uzun vadede büyük sorunların önüne geçebilir.

Stratejik kariyer planı ve ileriye bakış

Küresel yetenek havuzunda öne çıkmak için sürekli öğrenme, teknik ve soft skill geliştirme şart. Online kurslar, sertifikalar, açık kaynak projelere katkı ve kişisel markalaşma (blog, konuşmalar, sosyal medya) Türk profesyonellerin görünürlüğünü artırıyor. Kültürlerarası iletişim, farklı saat dilimleriyle çalışma ve beklentileri net yönetme becerileri ise uzun vadeli iş ilişkilerinin anahtarı. Uzaktan çalışma ve global işe alımın kalıcı hâle geldiği bu dönemde, Türkiye’den dünyaya açılmak artık istisna değil, bilinçli plan yapan herkes için gerçekçi bir kariyer yolu.

Sonuç

Tüm bu tablo, Türk profesyoneller için aslında tarihi bir fırsata işaret ediyor. Coğrafi sınırlar giderek anlamını yitirirken, nitelikli uzmanlar için asıl farkı yaratan şey, kendini dünyaya nasıl sunduğu. Güçlü bir çevrim içi profil, net bir uzmanlık alanı, sağlam referanslar ve temel vergi/hukuk bilgisiyle desteklenen bir strateji sayesinde, Türkiye’den çıkmadan global kariyer inşa etmek mümkün hâle geliyor. Önemli olan ilk adımı atmak ve süreci bilinçli yönetmek.

İlgili: LinkedIn’i Doğru Kullanma Rehberi (2026): Profesyonel Ağ Kurarak Kariyer Fırsatlarını Nasıl Artırırsın? · En Yetenekli ve İlham Verici 40'da Bir Türk: Azra Tüzünoğlu